Strumble Head / Pwll Deri – Pembrokeshire Coast National Park

Classic Pembrokeshire scenery, spectacular headlands, superb views, ancient history and wonderful wildlife make this a walk you won’t soon forget. Natural splendour abounds, from Strumble Head’s precipitous, wave-battred cliffs and the rugged inland hills, to the grey seals that seek refuge in deep coves and the schools of porpoise and bottle-nosed dolphins that can often be seen in the bay.

The walk starts from the car park by Strumble Head, which can also be reached by the seasonal Strumble Shuttle. If you prefer to start inland, there’s also parking on either side of Garn Fawr.

You begin by following the coast path anti-clockwise, heading towards the obvious landmark of Strumble Head Lighthouse. This lone sentinel was built in 1908 and is connected to the mainland by a suspension bridge. However, today the lighthouse is automated and there’s no access. As you continue along the coast, keep your eyes peeled towards the sea – sunfish and basking sharks have been sighted along this stretch.

The maritime heath here is particularly vibrant. Bracken and heather are abundant, while purple orchids and cowslips can be found in the marshy areas. You may encounter the Welsh Mountain ponies that have been reintroduced to the region. As you might expect, the cliffs are no strangers to birdlife, with peregrine falcons among the species often spotted here.

History has made its mark too. Second World War look out posts can be explored and, once you turn inland, you cross over Garn Fawr and Garn Fechan, both home to Iron Age hillforts. Garn Fawr’s remains are particularly impressive and the views are extensive. After traversing the higher ground, you turn north and descend back towards the coast path, which you follow back to the start point.
-------------------------------------

Mae golygfeydd clasurol Sir Benfro, pentiroedd ysblennydd, hanes hynafol a bywyd gwyllt gwych yn gwneud hon yn daith anghofiadwy. Mae gogoniant naturiol o amgylch, o clogwyni serth sydd wedi cael eu ffurfio gan y tonnau, a'r bryniau mewndirol geirwon, i'r morloi llwyd sy'n chwilio am loches mewn cilfachau dwfn a'r heigiau o lamidyddion a dolffiniaid trwyn potel a welir yn aml yn y bae.

Mae'r daith yn dechrau o'r maes parcio ger Pen Strwmbl. Gellir cyrraedd hefyd gan ddefnyddio’r Strumble Shuttle tymhorol. Os yw’n well gennych ddechrau yn fwy mewndirol, mae yna lefydd i barcio hefyd ar y ddwy ochr i Garn Fawr.

Byddwch yn dechrau drwy ddilyn y llwybr arfordirol mewn cyfeiriad croes ir clock, gan symud tuag at y tirnod amlwg sef Goleudy Pen Strwmbl. Adeiladwyd y sentinel unig hwn yn 1908 ac mae wedi ei gysylltu i’r tir gan bont grog. Ond, heddiw mae'r goleudy yn awtomatig ac nid oes mynediad iddo.
Wrth i chi barhau ar hyd yr arfordir, cadwch eich llygaid ar y môr – mae rhai wedi gweld pysgod haul a heulforgwn ar hyd y darn hwn.

Mae'r gweundir arforol yma'n arbennig o lewyrchus yma. Mae rhedyn a grug yn doreithiog, a gallwch weld Degeirianau porffor a Briallu Mair yn yr ardaloedd corsiog. Efallai y byddwch yn dod ar draws ceffylau Mynydd Cymreig a gafodd eu hailgyflwyno i'r ardal. Fel y gallwch ddisgwyl, mae’r clogwyni yn fwrlwm o adar, ac fe welir Hebogiaid Tramor yn aml yma.

Mae hanes wedi gadael ei farc hefyd. Gallwch archwilio gwylfeydd Ail Ryfel Byd ac, ar ôl troi tuag at y mewndir, croeswch dros Garn Fawr a Garn Fechan, sy'n gartref i fryngaerau yr Oes Haearn. Mae adfeilion Garn Fawr yn arbennig o drawiadol ac mae'r golygfeydd yn eang. Ar ôl croesi ar draws y tir uchel, byddwch yn troi i'r gogledd ac yn disgyn yn ôl tuag at y llwybr arfordirol, gan ddilyn y llwybr yma yn ôl i'r man dechrau.